Strona główna

Bomba atomowa
Cement
Druk
Dynamit
Internet
Koło
Komputer
Lodówka
Okulary
Telewizor
Samochód
Samolot
Satelita
Silnik elektryczny
Silnik parowy
Telefon
Teleskop
Układ scalony
Żarówka
 
 

Koło

Ponieważ koło ani ruch obrotowy nie występują w przyrodzie otaczającej bezpośrednio człowieka, wynalazek ten stanowi przykład osiągnięcia opartego na abstrakcyjnym myśleniu. Ludzkość w etapie swojego rozwoju natrafiała zawsze na jakieś bariery związane z życiem codziennym. Jednym z takich problemów było przenoszenie przedmiotów o dużych gabarytach. Na własnych barkach człowiek niewiele mógł zdziałać i z potrzeby wpadł na pomysł, aby pod przedmiot przenoszony podłożyć pocięte pnie, które wprawione w obrót i przekładane do przodu lub tyłu pozwalały przy użyciu już niewielkiej siły, pchać przedmiot. Jednakże człowiekowi i to nie wystarczyło i po pewnym czasie wpadł na pomysł aby z drzewa ułożyć deski w kształcie krzyża i przymocować po obydwóch stronach belki. I tak jeden z najgenialniejszych pomysłów zapoczątkował w ten sposób erę koła, która po dziś dzień trwa. Najdawniejszym kołem było koło jezdne, które stosowano w Mezopotamii już około 3500 lat p.n.e.
Pierwsze koła jezdne były pełne, Sumerowie do około roku 3200 p.n.e. używali prostych wozów (jak na ilustracji) z pełnymi kołami. Koła szprychowe pojawiły się dopiero ok. 2000 lat p.n.e. w związku ze stosowaniem lekkich i szybkich rydwanów bojowych.
Następnie zaczęto używać koła garncarskiego (ok. 3200 roku p.n.e.), również w Mezopotamii; była to pierwsza maszyna produkcyjna oparta na ruchu obrotowym - ułatwiając formowanie naczyń, koło znacznie przyspieszyło ich produkcję, przyczyniając się do powstania jednego z pierwszych zawodów - zawodu garncarza.
W połowie II tysiąclecia p.n.e. powstały tokarka i kołowrotek. Około 1000 roku p.n.e. zaczęto używać kołowrotu, niedługo potem krążka linowego w Asyrii, a około 500 lat p.n.e. w Syrii - żaren obrotowych.
Z IV wieku p.n.e. pochodzą pierwsze wzmianki o stosowaniu w Egipcie koła w przekładniach ciernych, a wkrótce potem koła zębate znane były w państwach hellenistycznych.
W III wieku p.n.e. Filon z Bizancjum pisał o kołach wodnych, ale pierwszy znany młyn wodny zaczął pracować w Kabirze (Azja Mniejsza) w końcu I wieku p.n.e.
Z I wieku n.e. pochodzą najstarsze zachowane egzemplarze kół zamachowych, a w Chinach próbowano napędzać statki kołami łopatkowymi (co w pełni udało się zrealizować w pierwszych parostatkach, powstałych na początku XIX wieku w USA i Europie Zachodniej).
Koło znalazło liczne zastosowania w rozmaitych dziedzinach techniki. Warto nadmienić, że stosunkowo rozwinięte cywilizacje Ameryki nie znały koła przed przybyciem pierwszych Europejczyków. Nie dotarło również koło do wielu peryferyjnych, izolowanych, prymitywnych społeczności Starego Świata.